Nguyên tắc 12: Không buồn lòng về sự vô ơn

Gần đây, tôi có gặp một doanh nhân vùng Texas, một người đang bừng bừng phẫn nộ. Tôi đã được báo trước rằng chỉ sau 15 phút gặp mặt, thế nào ông cũng kể hết nỗi bực dọc của mình cho người đối diện. Quả đúng như thế thật. Mặc dù chuyện đã xảy ra trước đó 11 tháng nhưng ông vẫn chưa nguôi giận. Ông không thể nói về một điều gì khác ngoài cơn tức giận của ông. Ông đã chi cho 34 nhân viên tổng cộng 10000 đô la tiền thưởng trong lễ giáng sinh – tức là xấp xỉ 300 đô la mỗi người nhưng ông không nhận được – dù chỉ là một lời cảm ơn. Ông cay đắng phàn nàn: “Giờ tôi thấy tiếc từng xu đã thưởng cho họ”.

Khổng tử nói: “Người đang giận dữ thì chứa đầy nọc độc.” Và vị doanh nhân này chứa nhiều nọc độc đến nỗi tôi cảm thấy ái ngại cho ông. Ông đã 60 tuổi, cái tuổi mà theo tính toán của các công ty bảo hiểm nhân thọ, ông chỉ còn sống dc trung bình 10-15 năm nữa. Vậy mà ông đã lãng phí gần một năm quý báu ấy vào việc bất mãn và cay cú về một sự kiện đã qua đi từ lâu. Tôi thấy tiếc thay cho ông

Thay vì bực tức và tủi thân, có lẽ ông nên tự hỏi tại sao mình không nhận được sự cảm kích nào. Có thể ông đã bắt nhân viên làm việc quá sức và trả lương quá thấp. Có thể họ không coi số tiền ấy là một món quà giáng sinh mà là phần trả công xứng đáng cho nỗ lực của mình. Có thể ông quá nghiêm khắc và khó gần nên không ai dám hoặc muốn đến nói lời cảm ơn. Có thể họ cho rằng đấy cũng chỉ là cách ông trốn thuế mà thôi. Mặt khác, biết đâu những nhân viên ấy là những kẻ ích kỷ, keo kiệt và xấu tính. Cả tôi hay các bạn cùng không biết nguyên nhân là gì. Nhưng tôi biết rằng tiến sĩ Samuel Johnson đã nói: “Lòng biết ơn là trái ngọt của những tháng ngày dày công vun xới. Không phải ai cũng có được thái độ ấy”.

Đây chính là điều tôi muốn nói với bạn: vị doanh nhân này đã phạm phải một sai lầm đáng buồn mà con người thường mắc phải, đó là mong đợi được biết ơn. Ông đã không thực sự hiểu rõ bản chất con người.

Chúa Jesus đã chữa khỏi bệnh hủi cho 10 người trong một buổi chiều – nhưng bao nhiêu trong số họ bày tỏ lòng biết ơn với Ngài? Chỉ một mà thôi. Bạn cứ giở Thánh Kinh Luke ra kiểm tra xem. Khi chúa hỏi các môn đệ rằng: “Chín người kia đâu?” Thì những kẻ vô ơn ấy đã đi về mất rồi. Đi về mà không có lấy một lời cảm tạ! Cho phép tôi được hỏi câu này: Đến những ân huệ của chúa Jesus còn bị đối xử như vậy thì bạn và tôi – cùng vị doanh nhân vùng Texas kia – sao có thể mong mỏi rằng những giúp đỡ nhỏ bé của mình sẽ nhận được thái độ cảm kích xứng đáng?

Nếu cho một người họ hàng một triệu đô-la, bạn có mong anh ta sẽ cảm kích không? Andrew Carnegie đã làm thế. Nhưng nếu bây giờ sống lại hẳn ông sẽ sửng sốt nhận ra mình đang bị chính người họ hàng ấy sỉ vả thậm tệ! Tại sao? Tại vì “lão già Andy” đã quyên góp 365 triệu đô la cho quỹ từ thiện và “chỉ để lại cho anh ta một triệu đô la vô tích sự, chẳng thấm vào đâu” – theo lời anh ta nói

Cuộc đời là như thế, con người vẫn mãi là con người – và có lẽ điều này sẽ chẳng có gì thay đổi trong thời đại của chúng ta. Vậy thì tại sao ta không chấp nhận nó? Tại sao không suy nghĩ một cách thực tế như ông già Marcus Aurelius, một trong những người lãnh đạo khôn ngoan nhất của Đế Chế La Mã. Ông đã viết trong quyển nhật ký rằng: “Hôm nay ta sẽ lại gặp những kẻ nói nhiều, ích kỷ, tự cao tự đại và vô ơn. Nhưng ta sẽ không ngạc nhiên hay bực dọc, bởi ta không thể tưởng tượng nổi thế giới này sẽ ra sao nếu thiếu những loại người như thế”

Đấy là một thực tế phải không nào? Nếu bạn và tôi cứ cố chấp cằn nhằn về sự vô ơn thì ai mới là kẻ đáng phê phán đây? Bản tính con người, vốn ích kỷ và vô ơn – hay thái dộ không nếm xỉa đến bản tính con người của chúng ta? Vì vậy, đừng trông mong vào sự cảm kích của người khác. Có như thế thì đôi khi gặp được thái độ biết ơn, chúng ta mới có cảm giác ngạc nhiên thú vị và hạnh phúc. Nếu gặp tình huống ngược lại, thì chúng ta cũng sẽ không phải bực mình tức giận.

Đó chính là điều đầu tiên tôi muốn bạn lưu ý: bản tính con người vốn ích kỷ và vô ơn. Nếu chúng ta cứ cố chấp, đòi hỏi thái độ biết ơn thì chúng ta sẽ chỉ tự chuốc lấy bực dọc và đau khổ cho chính mình.

Tôi biết một phụ nữ ở New York, một người luôn than vãn rằng mình rất cô đơn. Không một người thân nào muốn ở gần bà – và tôi cũng chẳng ngạc nhiên gì về điều ấy. Nếu bạn đến thăm bà, bà sẽ kể lể hàng giờ về công lao dưỡng dục của mình với hai cô cháu gái khi họ còn nhỏ; bà đã nuôi nấng họ bao nhiêu năm trời; đã lo cho một người học xong đại học, đã che chở người kia tận đến khi cô ấy lấy chồng. Các cháu gái có đến thăm bà không? Tất nhiên là có, thỉnh thoảng thôi, theo bổn phận. Nhưng họ sợ chết khiếp những cuộc viếng thăm ấy. Họ biết rằng mình sẽ phải ngồi nghe hàng giờ liền những lời trách móc bóng gió. Họ sẽ được thiết đãi bằng hàng tràng những lời phàn nàn chua cay không ngớt và những tiếng thở dài não ruột. Điều bà thật sự cần là sự quan tâm, là tình yêu. Nhưng bà lại nhầm lẫn gọi nó là sự biết ơn. Và bà sẽ không bao giờ nhận được sự biết ơn hay tình yêu bởi vì bà luôn đòi hỏi nó. Có hàng ngàn người như người phụ nữ này, phiền muộn vì cảm thấy mình bị cô đơn, hắt hủi và là nạn nhân của thói vô ơn. Họ mong muốn được yêu thương, nhưng họ không biết rằng cách duy nhất để nhận được tình yêu thương trên thế giới này là cho đi tình yêu mà không đòi hỏi được đền đáp. Đây chính là điểm thứ hai tôi muốn bạn quan tâm: nếu muốn tìm thấy hạnh phúc thì đừng băn khoăn xem mình có được biết ơn hay không mà hãy cho đi và tận hưởng niềm vui từ chính việc cho đi ấy. 

Suốt mười nghìn năm nay, các ông bố bà mẹ vẫn luôn vò đầu bứt tai về thái độ vô ơn của con cái. Nhưng họ đâu biết rằng làm sao bọn trẻ có thái độ biết ơn nếu ta không dạy dỗ chúng? Sự vô ơn là một phần của tự nhiên – cũng giống như cỏ dại. Còn thái độ biết ơn là hoa hồng – cần được vun trồng, nuôi dưỡng, nâng niu và bảo vệ.

Nếu trẻ con vô ơn, ai là người có lỗi? Có lẽ chính là người lớn chúng ta. Nếu chúng ta chưa bao giờ dạy cho con lòng biết ơn người khác thì làm sao lại mong chúng sẽ biết ơn những gì ta làm? Và nên nhớ rằng “trẻ con sẽ bắt chước theo những gì bạn làm, chứ không phải những gì bạn nói” – nên hãy chú ý cả những hành động của mình nữa. Hãy tự vấn bản thân: “Ta đã có phải là người có lòng biết ơn hay chưa?”. Nếu lúc nào đó, ta đang có biểu hiện coi nhẹ lòng tốt của người khác ngay trước mắt bọn trẻ thì hãy bảo mình dừng lại ngay. Thay vì ta nói những câu như: “Nhìn vào những chiếc khăn lau bác Sue gửi làm quà Giáng Sinh này, bác ấy tự đan đấy, chẳng tốn một đồng nào”, những lời nói ấy có thể chẳng có ngụ ý gì đối với chúng ta – nhưng bọn trẻ đang nghe đấy. Chúng ta hãy thay bằng “Thử nghĩ mà xem, bác Sue đã phải tốn bao nhiêu thời gian để làm những món quà giáng sinh này! Bác ấy tốt quá!Chúng ta hãy viết thư cảm ơn bác ấy đi thôi” Như thế con bạn có thể tự nhiên hình thành thói quen biết trân trọng và khen ngợi người khác.

Cũng tương tự nếu bạn là người quản lý, lãnh đạo. Nếu bạn muốn nhân viên mình có lòng biết ơn với những gì bạn làm, thì bạn – chứ không ai khác – phải là người có thái độ đó với cấp trên hoặc khách hàng của mình. Tương tự trẻ nhỏ, nhân viên chỉ nhìn và làm theo những gì bạn làm, chứ không nghe những lời training khô khan, sáo rỗng.

Để không phải bất mãn về thái độ vô ơn, bạn hãy ghi nhớ nguyên tắc:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Contact Me on Zalo